Konstytucja Federacji Arstoczki
| Konstytucja Federacji Arstoczki | |
| Państwo | Federacja Arstoczki |
| Rodzaj aktu | ustawa zasadnicza (konstytucja) |
| Status | obowiązująca |
| Data wejścia w życie | 27 lipca 2025 |
| Język urzędowy | język arstoczkański |
| Stolica | Orvech Vonor |
| Struktura | preambuła, 14 rozdziałów, 60 artykułów |
Konstytucja Federacji Arstoczki – ustawa zasadnicza Federacji Arstoczki, określająca ustrój państwa, katalog praw i obowiązków obywateli, podstawowe zasady stanowienia prawa oraz organizację najważniejszych organów federalnych. Obowiązuje od 27 lipca 2025 roku.
Konstytucja ustanawia Federację jako demokratyczną federację republik, wprowadza zasadę podziału i równowagi władz, wskazuje Radę Federacji Arstoczki jako organ władzy ustawodawczej, a władzę wykonawczą powierza Prezydentowi Federacji Arstoczki oraz Rządowi Federalnemu. Najwyższym sądem federalnym jest Sąd Generalny.
Najważniejsze zasady
- nadrzędność Konstytucji jako najwyższego prawa w Federacji,
- federacyjny charakter państwa i autonomia republik członkowskich w sprawach nieprzekazanych Federacji,
- podział władzy na ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą,
- katalog praw i wolności obywatelskich oraz obowiązków,
- mechanizmy referendum generalnego i inicjatywy ustawodawczej,
- reżim stanów nadzwyczajnych (stan wyjątkowy, stan wojenny, stan wojny),
- odpowiedzialność konstytucyjna najwyższych urzędników przed Federalnym Trybunałem Stanu.
Struktura
Konstytucja składa się z preambuły oraz 14 rozdziałów:
- Postanowienia ogólne
- Rada Federacji Arstoczki
- Rząd Federalny
- Prezydent Federacji Arstoczki
- Prawa i obowiązki obywateli
- Sądownictwo
- Administracja i służby publiczne
- Inicjatywa ustawodawcza i referendum
- Relacje międzynarodowe
- Finanse
- Obrona Federacji Arstoczki
- Odpowiedzialność i Federalny Trybunał Stanu
- Stany nadzwyczajne i wojenne
- Postanowienia końcowe
Tryb zmiany
Zmiana Konstytucji może nastąpić nie wcześniej niż po upływie 6 miesięcy od jej uchwalenia. Konstytucja jest zmieniana przez Radę Federacji Arstoczki większością 2/3 głosów albo w wyniku Referendum Generalnego (art. 60).
Pełna treść
Preambuła
W trosce o byt i przyszłość naszej Ojczyzny,
My, Naród Arstoczki,
wdzięczni poprzednim pokoleniom
za dar niepodległości i suwerenności,
zrzuciwszy jarzmo obcej przemocy i nękań,
zobowiązani do zachowania i umocnienia
niepodległości Federacji Arstoczki,
pragnąc Arstoczki silnej prawdą,
uczciwością i sprawiedliwością,
naszą wolność i odpowiedzialność za los
współczesnych i przyszłych pokoleń Narodu
wyrażamy na kartach tej Konstytucji.
Rozdział I: Postanowienia ogólne
Artykuł 1
- Federacja Arstoczki jest demokratyczną federacją republik.
- Każdy obywatel republiki członkowskiej jest jednocześnie obywatelem Federacji Arstoczki.
- Konstytucja Federacji Arstoczki stanowi podstawę prawną i ustrojową państwa oraz jest najwyższym prawem obowiązującym w Federacji Arstoczki.
Artykuł 2
- W Federacji Arstoczki językiem urzędowym jest język arstoczkański.
- Godło, barwy i hymn Federacji Arstoczki reguluje ustawa federalna o ochronie konstytucyjnej.
- Godło, barwy i hymn Federacji Arstoczki podlegają ochronie prawnej.
- Stolicą Federacji Arstoczki jest Orvech Vonor.
Artykuł 3
- Ustrój Federacji Arstoczki opiera się na podziale i równowadze władzy ustawodawczej, władzy wykonawczej i władzy sądowniczej.
- Władza ustawodawcza w Federacji Arstoczki sprawowana jest przez Radę Federacji Arstoczki, a władza wykonawcza przez Prezydenta Federacji Arstoczki oraz Rząd Federalny, wraz z jego dalszymi wykonawcami.
- Rada Federacji Arstoczki uchwala ustawy na szczeblu federalnym.
- Źródłami prawa w Federacji Arstoczki są w szczególności: Konstytucja Federacji Arstoczki, ustawy federalne, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia wydane na podstawie ustawy.
- Rozporządzenia wydawane na szczeblu federalnym nie mogą pozostawać w sprzeczności z Konstytucją ani ustawami federalnymi.
- Rząd Federalny wydaje rozporządzenia na szczeblu federalnym. Rozporządzenia te nie mogą naruszać ustawodawstwa republik członkowskich w sprawach nieprzekazanych Federacji, chyba że ustawa federalna stanowi inaczej.
- Prezydent Federacji Arstoczki wydaje rozporządzenia na zasadach określonych w ust. 5–6, a także — w przypadku pilnej konieczności i ważnego interesu społecznego — rozporządzenia z mocą ustawy. Rozporządzenia z mocą ustawy wchodzą w życie z dniem ogłoszenia i obowiązują bez uprzedniego zatwierdzenia; mogą zostać odwołane przez Radę Federacji Arstoczki zwykłą większością głosów.
Artykuł 4
- Federacja Arstoczki szanuje i respektuje odmienne od siebie ustawodawstwa państw członkowskich.
- Konstytucje państw członkowskich nie mogą być sprzeczne z niniejszą Konstytucją i muszą być dostosowywane w celu implementacji prawa federalnego.
- W zakresie spraw przekazanych Federacji Arstoczki prawo federalne ma pierwszeństwo przed prawem republik członkowskich. W pozostałym zakresie republiki członkowskie zachowują autonomię ustawodawczą.
Rozdział II: Rada Federacji Arstoczki
Artykuł 5
- Rada Federacji Arstoczki jest najwyższym organem władzy ustawodawczej.
- Rada Federacji Arstoczki podejmuje decyzje w formie uchwał, wyrażonych zwykłą większością głosów w obecności przynajmniej połowy ustawowej liczby deputowanych.
- Osobą reprezentującą Radę Federacji Arstoczki jest Przewodniczący Rady Federacji Arstoczki.
- Ilekroć niniejsza Konstytucja wymaga bezwzględnej większości głosów, oznacza to więcej niż połowę głosów wszystkich ustawowych członków danego organu, chyba że przepis stanowi inaczej.
Artykuł 6
- Kadencja Rady Federacji Arstoczki trwa cztery lata. Skrócenie kadencji Rady Federacji Arstoczki może nastąpić w wyniku podjęcia uchwały większością 2/3 głosów.
- Wybory do Rady Federacji Arstoczki zarządzane są przez Prezydenta Federacji w dniu ustawowo wolnym od pracy co najmniej trzy miesiące przed upływem kadencji. W przypadku skrócenia kadencji Rady Federacji Arstoczki termin wyznaczany jest na dzień nie późniejszy niż dwa miesiące od daty skrócenia kadencji. Wybory do Rady Federacji Arstoczki są równe, powszechne i tajne. Odbywają się w ordynacji preferencyjnej w listach zamkniętych.
- Za zgodą Rady Federacji Arstoczki, podjętą uchwałą większości 2/3, dopuszcza się inny sposób wyboru deputowanych do Rady Federacji Arstoczki, jeśli powoływani będą w sposób demokratyczny i proporcjonalny.
Artykuł 7
- Uchwalenie ustawy wymaga zwykłej większości głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby deputowanych Rady Federacji Arstoczki. Ustawa staje się ważna z momentem podpisania jej przez Prezydenta Federacji Arstoczki.
- Prezydent Federacji Arstoczki ma prawo odmówić podpisania ustawy i skierować ją do Rady Federacji Arstoczki celem ponownego rozpatrzenia.
- Uchwalenie ponownie rozpatrywanej ustawy, o której mowa w ust. 2, wymaga bezwzględnej większości głosów.
Artykuł 8
- Ratyfikacja przez Federację Arstoczki umowy międzynarodowej i jej wypowiedzenie wymaga uprzedniej zgody wyrażonej przez Radę Federacji Arstoczki w formie uchwały, powziętej większością 3/5 głosów oraz podpisania przez Prezydenta Federacji Arstoczki.
- Prezydent Federacji Arstoczki może odmówić podpisania umowy międzynarodowej. Ponownego rozpatrzenia, o którym mowa w art. 7 ust. 2–3, nie stosuje się.
Artykuł 9
- Przewodniczący Rady Federacji Arstoczki jest powoływany i odwoływany przez Radę, spośród jej członków, według następującej procedury:
- Przewodniczący Rady Federacji Arstoczki, w przypadku odwołania, pełni swoje obowiązki do momentu powołania nowego Przewodniczącego.
- W przypadku niedyspozycji Przewodniczącego Rady Federacji Arstoczki jego obowiązki pełni Prezydent Federacji Arstoczki.
Artykuł 10
- Liczba deputowanych w Radzie Federacji Arstoczki jest ustalana proporcjonalnie do liczby obywateli państw członkowskich.
- Szczegółowy podział mandatów między członkami określa ustawa o ochronie konstytucyjnej.
Artykuł 11
- Nie można łączyć funkcji deputowanego do Rady Federacji Arstoczki, a także Prezydenta Federacji Arstoczki, Prezesa Administracji Federalnej, Prezesa Federalnej Rady Bezpieczeństwa i Kontroli oraz Przewodniczącego Rady Federacji Arstoczki między sobą, ani z jakąkolwiek inną funkcją urzędniczą na szczeblu federalnym czy szczeblu republik członkowskich.
- Wyjątek od tej zasady stanowi Prezydent Federacji Arstoczki, który może piastować stanowiska ministerialne, oraz Przewodniczący Rady Federacji Arstoczki, który wybierany jest spośród członków Rady Federacji Arstoczki.
Rozdział III: Rząd Federalny
Artykuł 12
- Rząd Federalny jest organem wykonawczym Federacji Arstoczki.
- Reprezentantem Rządu Federalnego jest Prezes Rządu Federalnego, który koordynuje i kontroluje działania ministrów.
- Prezes Rządu Federalnego jest powoływany i odwoływany przez Radę Federacji Arstoczki bezwzględną większością głosów. Prawo do złożenia wniosku o powołanie Rządu Federalnego ma 20% członków Rady oraz Prezydent Federacji Arstoczki.
- Odwołanie Rządu Federalnego nie jest skuteczne do momentu powołania nowego Rządu, zgodnie z procedurą określoną w niniejszym artykule.
- Prezes Rządu Federalnego ma prawo wydawania rozporządzeń, także w imieniu swoich ministrów.
- Prezes Rządu Federalnego ma prawo do powoływania i odwoływania ministrów. Rada Federacji Arstoczki ma prawo do odwołania ministra bezwzględną większością głosów na wniosek 20% członków Rady.
Artykuł 13
- Federacja Arstoczki posiada Ministerstwa Federalne:
- Rada Federacji Arstoczki ma prawo do powoływania dodatkowych ministerstw, jeśli wymaga tego interes społeczny.
Rozdział IV: Prezydent Federacji Arstoczki
Artykuł 14
- Prezydent Federacji Arstoczki jest głową państwa i reprezentuje Federację na arenie międzynarodowej.
- Prezydent Federacji Arstoczki mianuje i odwołuje pełnomocnych przedstawicieli Federacji Arstoczki w innych państwach i przy organizacjach międzynarodowych.
- Prezydent Federacji Arstoczki nadaje ordery oraz odznaczenia.
- Za Wiceprezydentów Federacji Arstoczki uznaje się głowy państw członkowskich.
- Prezydent jest wybierany w wyborach powszechnych, bezpośrednich i tajnych, na okres pięciu lat.
- Kandydatem zwyciężającym zostaje kandydat, który uzyska bezwzględną większość głosów.
- W przypadku gdy żaden kandydat nie uzyska bezwzględnej większości głosów, przeprowadza się ponowne głosowanie z udziałem dwóch kandydatów, którzy uzyskali najwięcej głosów.
- Wybory zarządza Przewodniczący Rady Federacji Arstoczki najpóźniej dwa miesiące przed upływem kadencji urzędującego Prezydenta, w dniu ustawowo wolnym od pracy, przypadającym nie później niż miesiąc przed upływem kadencji Prezydenta.
- Prezydent ma prawo w ciągu 6 miesięcy od dnia zaprzysiężenia zarządzić skrócenie kadencji Rady Federacji Arstoczki, jeśli od dnia wyborów parlamentarnych upłynął przynajmniej rok.
Artykuł 15
- Prezydent Federacji Arstoczki jest zwierzchnikiem sił zbrojnych.
- Prezydent jest odpowiedzialny za bezpieczeństwo i obronność Federacji.
Artykuł 16
- W razie niemożności pełnienia przez Prezydenta Federacji Arstoczki jego obowiązków, pełniącym obowiązki Prezydenta jest Wiceprezydent najbardziej zaludnionego państwa członkowskiego, na wniosek Rady Federacji Arstoczki większością 2/3.
- Wiceprezydent najbardziej zaludnionego państwa członkowskiego przejmuje obowiązki Prezydenta Federacji Arstoczki bez konieczności złożenia wniosku, o którym mowa w ust. 1, w przypadku:
- śmierci Prezydenta Federacji Arstoczki,
- zrzeczenia się urzędu przez Prezydenta Federacji Arstoczki,
- pozbawienia Prezydenta Federacji Arstoczki urzędu przez Federalny Trybunał Stanu.
- W razie niedyspozycji Wiceprezydenta najbardziej zaludnionego państwa członkowskiego obowiązki Prezydenta Federacji Arstoczki pełnią Wiceprezydenci kolejno najludniejszych państw.
- Obowiązkiem pełniącego obowiązki Prezydenta Federacji Arstoczki, zgodnie z ust. 2, jest przeprowadzenie w ciągu 60 dni wyborów Prezydenckich. Prezydent, o którym mowa w ust. 2, nie ma prawa udziału w tych wyborach.
- Decyzje pełniącego obowiązki Prezydenta Federacji Arstoczki mogą zostać odwołane decyzją Prezydenta wybranego zgodnie z art. 14 ust. 5, w ciągu 30 dni od rozpoczęcia pełnienia urzędu.
Artykuł 17
- Organem pomocniczym Prezydenta Federacji Arstoczki jest Federalna Kancelaria Prezydenta.
- Prezydent Federacji Arstoczki nadaje statut Kancelarii oraz powołuje i odwołuje Szefa Federalnej Kancelarii Prezydenta.
Rozdział V: Prawa i obowiązki obywateli
Artykuł 18
- Obywatele Federacji Arstoczki mają prawo do wolności słowa, zgromadzeń, stowarzyszania się oraz wolności wyznania.
- Wyjątki od tych praw mogą być wprowadzane tylko w przypadkach określonych przez prawo i zgodnie z zasadami konstytucyjnymi.
Artykuł 19
- Obywatele Federacji Arstoczki mają prawo do równego traktowania i niedyskryminacji.
- Żadna osoba nie może być dyskryminowana ze względu na rasę, płeć, religię, pochodzenie etniczne lub jakąkolwiek inną cechę osobową.
Artykuł 20
- Obywatele Federacji Arstoczki mają prawo do edukacji, opieki zdrowotnej i bezpiecznych warunków pracy.
- Państwo ma obowiązek zapewnić odpowiednie środki w celu realizacji tych praw.
Artykuł 21
- Obywatele Federacji Arstoczki mają obowiązek przestrzegania Konstytucji i prawa.
- Każdy obywatel ma również obowiązek przyczyniać się do dobra publicznego i dbać o interesy Federacji.
- Obowiązkiem każdego obywatela Federacji Arstoczki jest obrona Ojczyzny.
Artykuł 22
- Federacja Arstoczki zapewnia wolność tworzenia i działania partii politycznych. Partie polityczne zrzeszają na zasadach dobrowolności i równości obywateli Arstoczki w celu wpływania metodami demokratycznymi na kształtowanie polityki państwa.
- Każdemu zapewnia się wolność zrzeszania się.
- Finansowanie partii i organizacji pozyskujących środki od obywateli Federacji Arstoczki lub Skarbu Państwa oraz partii politycznych jest jawne.
- Każdemu zapewnia się wolność organizowania pokojowych zgromadzeń i uczestniczenia w nich. Ograniczenie tej wolności może określać ustawa federalna.
- Zakazane jest istnienie organizacji odwołujących się w swoich programach do totalitarnych metod i praktyk, a także tych, które dopuszczają stosowanie przemocy w celu zdobycia władzy lub wpływu na politykę państwa albo przewidują utajnienie struktur lub członkostwa.
Artykuł 23
- Federacja Arstoczki zapewnia wolność prasy i innych środków społecznego przekazu.
- Ograniczenie tej wolności może nastąpić tylko w stanie nadzwyczajnym.
Artykuł 24
- Federacja Arstoczki chroni własność i prawo dziedziczenia.
- Wywłaszczenie jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy jest dokonywane na cele publiczne i za odszkodowaniem nie mniejszym niż cena rynkowa utracanych dóbr.
- Dokładną wysokość odszkodowania reguluje ustawa federalna.
Artykuł 25
- Odpowiedzialności karnej podlega ten tylko, kto dopuścił się czynu zabronionego pod groźbą kary przez ustawę obowiązującą w czasie jego popełnienia. Zasada ta nie stoi na przeszkodzie ukaraniu za czyn, który w czasie jego popełnienia stanowił przestępstwo w myśl prawa międzynarodowego.
- Każdy, przeciw komu prowadzone jest postępowanie karne, ma prawo do obrony we wszystkich stadiach postępowania. Może on w szczególności wybrać obrońcę lub, na zasadach określonych w ustawie, korzystać z obrońcy z urzędu.
- Każdego uważa się za niewinnego, dopóki jego wina nie zostanie stwierdzona prawomocnym wyrokiem sądu.
Artykuł 26
- Każdemu zapewnia się wolność poruszania się po terytorium Federacji Arstoczki oraz wyboru miejsca zamieszkania i pobytu.
- Każdy może swobodnie opuścić terytorium Federacji Arstoczki.
- Obywatel Federacji Arstoczki nie może być poddany ekstradycji z jakiejkolwiek przyczyny.
Artykuł 27
- Każdy ma prawo do wynagrodzenia szkody, jaka została mu wyrządzona przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej.
- Żadne uchwalone prawo nie może nikomu zamykać drogi sądowej dochodzenia naruszonych wolności lub praw.
Artykuł 28
- Każdemu zapewnia się wolność wyrażania swoich poglądów oraz pozyskiwania i rozpowszechniania informacji.
- Cenzura prewencyjna środków społecznego przekazu oraz koncesjonowanie prasy są zakazane.
Artykuł 29
- Obywatel Arstoczki ma prawo udziału w referendum oraz prawo udziału w formie biernej oraz czynnej w wyborach na Prezydenta Federacji Arstoczki oraz wyborach do Rady Federacji Arstoczki, jeżeli najpóźniej w dniu głosowania kończy 18 lat.
- Przepisu ust. 1 nie stosuje się do osób ubezwłasnowolnionych lub pozbawionych praw publicznych.
Artykuł 30
- Na straży wolności i praw człowieka i obywatela określonych w Konstytucji oraz w innych aktach normatywnych stoi Rzecznik Praw Obywatelskich.
- Rzecznik Praw Obywatelskich jest powoływany przez Prezydenta Federacji Arstoczki za zgodą Rady Federacji Arstoczki wyrażoną w formie uchwały, na maksymalnie jedną pięcioletnią kadencję.
- Rozporządzenie w sprawie powołania nowego Rzecznika Praw Obywatelskich wydaje się nie wcześniej niż 60 dni przed upływem kadencji urzędującego Rzecznika.
Artykuł 31
- Prawa i obowiązki obywateli szczegółowo reguluje Ustawa Federalna o Prawach Podstawowych o ochronie konstytucyjnej.
Rozdział VI: Sądownictwo
Artykuł 32
- Sądownictwo w Federacji Arstoczki jest niezawisłe i sprawiedliwe.
- Najwyższym sądem Federacji Arstoczki jest Sąd Generalny.
- Szczegółowy tryb powoływania sędziów sądów powszechnych reguluje ustawa o ochronie konstytucyjnej.
Artykuł 33
- Sąd Generalny składa się z 27 sędziów, z czego:
- 19 wybieranych jest w okręgach w wyborach powszechnych, równych i tajnych w ordynacji większościowej,
- 8 wybieranych jest na dożywotnią kadencję przez Prezydenta Federacji Arstoczki za kontrasygnatą Prezesa Rządu Federalnego.
- Sędziowie Sądu Generalnego wybierani na podstawie ust. 1 lit. a są wybierani na czteroletnią kadencję, a ich kadencja może ulec skróceniu po roku, jeśli zostaną odwołani w wyniku głosowania w okręgu.
- Wybory zarządza Prezydent Federacji Arstoczki w dniu ustawowo wolnym od pracy przed upływem kadencji danego sędziego. Szczegółowy tryb wyborów sędziów Sądu Generalnego określa ustawa.
Artykuł 34
- Sądem Generalnym kieruje Prezes Sądu Generalnego. Powoływany i odwoływany jest przez Prezydenta Federacji Arstoczki spośród sędziów wybranych zgodnie z art. 33.
- Sąd Generalny, zwykłą większością głosów, ma kompetencje do podważania zgodności z Konstytucją Federalną praw federalnych i praw państw członkowskich.
- Orzeczenie Sądu Generalnego o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją skutkuje utratą mocy obowiązującej aktu w całości lub w części z dniem ogłoszenia orzeczenia, chyba że Sąd określi inny termin utraty mocy obowiązującej, nie dłuższy niż 12 miesięcy.
- Skutki orzeczenia, o którym mowa w ust. 3, dla spraw prawomocnie zakończonych oraz w toku określa ustawa federalna, z poszanowaniem zasady pewności prawa.
Artykuł 35
- Każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd.
- Każda ze stron w procesie sądowym ma prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji. Wyjątki od tej zasady oraz tryb zaskarżania określa ustawa federalna.
Artykuł 36
- Prezydentowi Federacji Arstoczki przysługuje prawo łaski.
- Prawo łaski stosuje się wobec dowolnej osoby skazanej prawomocnym wyrokiem sądu, z wyjątkiem osób skazanych przez Federalny Trybunał Stanu lub jego odpowiednik w państwach członkowskich.
Rozdział VII: Administracja i służby publiczne
Artykuł 37
- W miejsce administracji państw członkowskich powołuje się Administrację Federalną, która stanowi główne kierownictwo urzędowe w Federacji Arstoczki.
- Prezes Administracji Federalnej stoi na czele Administracji i wykonuje swoje obowiązki zgodnie z przepisami prawa.
- Prezesa Administracji Federalnej powołuje i odwołuje Prezydent Federacji Arstoczki lub Rada Federacji Arstoczki większością 3/5.
- Powołany Prezes Administracji Federalnej nie może zostać odwołany w ciągu 2 lat od jego powołania, chyba że w wyniku podjęcia uchwały przez Radę Federacji Arstoczki większością 3/5.
Rozdział VIII: Inicjatywa ustawodawcza i referendum
Artykuł 38
- Inicjatywa ustawodawcza przysługuje:
Artykuł 39
- Każda decyzja dotycząca polityki Federacji Arstoczki może zostać poddana pod Referendum Generalne.
- Referendum Generalne zarządza Rada Federacji Arstoczki w drodze uchwały lub Prezydent Federacji Arstoczki. Prezydent Federacji Arstoczki zarządza referendum na wniosek grupy 500 tys. obywateli uprawnionych do głosowania.
- Wynik referendum jest wiążący, jeśli frekwencja wyniesie minimum 50%. Postanowienie powzięte przez obywateli musi zostać wypełnione przez wszystkie osoby wybrane przez nich w wyborach.
- Jeśli Rada Federacji Arstoczki nie dołoży wystarczających starań, by wypełnić postanowienia referendum, Prezydent Federacji Arstoczki w ciągu 3 miesięcy od ogłoszenia wyniku referendum może zarządzić skrócenie kadencji Rady Federacji Arstoczki.
Rozdział IX: Relacje międzynarodowe
Artykuł 40
- Państwa członkowskie mają prawo do samodzielnej reprezentacji międzynarodowej przy kontroli Federacji Arstoczki.
- Kontrolę nad relacjami państw członkowskich sprawuje Ministerstwo ds. Zagranicznych.
Rozdział X: Finanse
Artykuł 41
- Radzie Federacji Arstoczki przysługuje kompetencja nakładania nowych podatków.
- Kontrolę nad poborem podatków, ceł i opłat sprawuje Federalna Administracja Skarbowa, pod kontrolą Administracji Federalnej.
Artykuł 42
- Środki finansowe na cele publiczne są gromadzone i wydatkowane w sposób określony w ustawie federalnej.
- Ustanowienie monopolu następuje w drodze ustawy federalnej o częściowej ochronie konstytucyjnej.
- Nakładanie podatków, innych danin publicznych, określanie podmiotów, przedmiotów opodatkowania i stawek podatkowych, a także zasad przyznawania ulg i umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od podatków następuje w drodze ustawy.
- Organizację Skarbu Państwa oraz sposób zarządzania majątkiem Skarbu Państwa określa ustawa.
Artykuł 43
- Rada Federacji Arstoczki uchwala budżet państwa na rok budżetowy w formie federalnej ustawy budżetowej.
- Nie wolno uchwalać ustawy budżetowej przewidującej deficyt, chyba że w roku kalendarzowym, w którym uchwalana jest ustawa, wprowadzony został stan wyjątkowy.
- Inicjatywa ustawodawcza w zakresie ustawy budżetowej przysługuje wyłącznie Rządowi Federalnemu, który ma obowiązek zaproponować ją nie później niż we wrześniu każdego roku.
- Jeżeli w ciągu 4 miesięcy od dnia przedłożenia Radzie Federacji Arstoczki projektu ustawy budżetowej nie zostanie ona przedstawiona Prezydentowi Federacji Arstoczki do podpisu, może on zarządzić skrócenie kadencji Rady.
- Jeżeli ustawa budżetowa nie weszła w życie w dniu rozpoczęcia roku kalendarzowego, gospodarka finansowa prowadzona jest na podstawie prowizorium budżetowego, ustalanego jako 1/12 wykonania wydatków z poprzedniego roku budżetowego na każdy miesiąc, do czasu wejścia w życie ustawy budżetowej. Szczegółowe zasady prowizorium określa ustawa.
Artykuł 44
- Centralnym bankiem państwa jest Federalny Bank Arstoczki. Przysługuje mu wyłączne prawo emisji pieniądza oraz ustalania i realizowania polityki pieniężnej.
- Prezes Federalnego Banku Arstoczki jest powoływany przez Prezydenta Federacji Arstoczki na 6-letnią kadencję i może być powołany ponownie najwyżej raz.
Rozdział XI: Obrona Federacji Arstoczki
Artykuł 45
- Wojsko państw członkowskich przechodzi pod zarząd Sztabu Generalnego Wojsk Federacji Arstoczki.
- Prezydent Federacji Arstoczki jest najwyższym zwierzchnikiem sił zbrojnych Federacji Arstoczki.
- W czasie pokoju Prezydent Federacji Arstoczki sprawuje zwierzchnictwo nad Siłami Zbrojnymi za pośrednictwem Przewodniczącego Sztabu Generalnego Wojsk Federacji Arstoczki.
- Przewodniczący Sztabu Generalnego powoływany jest przez Prezydenta Federacji Arstoczki.
- Przewodniczący Sztabu Generalnego odwoływany jest przez Prezydenta Federacji Arstoczki lub przez Radę Federacji Arstoczki większością kwalifikowaną 3/5. Szczegółowy tryb powoływania i odwoływania Przewodniczącego może zostać określony w ustawie federalnej.
Artykuł 46
- Nadzór nad służbami specjalnymi sprawuje Komisja ds. służb specjalnych.
- Członkowie Komisji są powoływani co roku w jednoczesnym proporcjonalnym głosowaniu na forum Rady Federacji Arstoczki.
- Komisję ds. koordynacji służb specjalnych tworzy 7 członków z największą liczbą głosów. Prezydent wskazuje Przewodniczącego Komisji spośród wybranych członków.
Rozdział XII: Odpowiedzialność i Federalny Trybunał Stanu
Artykuł 47
- Najważniejsi urzędnicy Federacji Arstoczki nie mogą być pociągnięci do odpowiedzialności karnej przed sądem powszechnym w okresie pełnienia urzędu; ponoszą oni odpowiedzialność karną w tym okresie wyłącznie przed Federalnym Trybunałem Stanu na zasadach określonych w Konstytucji i ustawie.
- Najważniejszymi urzędnikami w rozumieniu niniejszego artykułu są:
- oraz urzędnicy objęci podobną ochroną w ustawach zasadniczych państw członkowskich.
- Czyny popełnione przed objęciem urzędu lub niezwiązane z wykonywaniem urzędu mogą stanowić podstawę odpowiedzialności na zasadach ogólnych po zakończeniu pełnienia urzędu, chyba że Federalny Trybunał Stanu postanowi inaczej w sprawie konkretnej, w szczególności z uwagi na ważny interes publiczny.
- Postępowania przed sądami powszechnymi dotyczące osób, o których mowa w ust. 2, ulegają zawieszeniu na czas pełnienia urzędu w zakresie, w jakim uniemożliwiałoby to wykonywanie obowiązków lub naruszało gwarancje ustrojowe, chyba że ustawa stanowi inaczej.
Artykuł 48
- Ustanawia się Federalny Trybunał Stanu, uprawniony do sądzenia osób, które na podstawie art. 47 nie mogą być pociągnięte do odpowiedzialności przed sądem powszechnym w okresie pełnienia urzędu.
- Federalny Trybunał Stanu składa się z 7 sędziów powoływanych przez Radę Federacji Arstoczki w jednoczesnym proporcjonalnym głosowaniu spośród sędziów Sądu Generalnego.
- Federalny Trybunał Stanu ma prawo do zastosowania sądowych środków zapobiegawczych, a także do pozbawienia biernego prawa wyborczego.
- Zasady funkcjonowania Federalnego Trybunału Stanu, procedury postępowania i kwalifikacje sędziów są określane w odrębnej ustawie o ochronie konstytucyjnej, zapewniającej niezawisłość i sprawiedliwość sądzenia.
- Wniosek o pociągnięcie do odpowiedzialności przed Federalnym Trybunałem Stanu może złożyć:
- Postawienie w stan oskarżenia i skierowanie sprawy do Federalnego Trybunału Stanu następuje w drodze uchwały Rady Federacji Arstoczki podjętej większością:
Artykuł 49
- Federalna Komisja Śledcza jest niezależnym organem kontrolnym i dochodzeniowym, mającym za zadanie monitorowanie działalności rządu, instytucji publicznych i urzędników państwowych.
- Federalna Komisja Śledcza, wraz z przedstawionym przez wnioskodawcę składem, powoływana jest:
- Federalna Komisja Śledcza ma uprawnienia do prowadzenia dochodzeń, gromadzenia dowodów i przedstawiania wniosków w sprawach dotyczących nadużyć władzy, korupcji i naruszeń prawa przez osoby pełniące funkcje publiczne.
- Wnioski Federalnej Komisji Śledczej uznaje się za zaakceptowane, jeśli nie zostaną odrzucone przez Radę Federacji Arstoczki w wyniku uchwały lub przez Prezydenta Federacji Arstoczki w wyniku rozporządzenia z mocą ustawy.
Artykuł 50
- Federalna Rada Bezpieczeństwa i Kontroli jest naczelnym organem kontroli państwowej i bezpieczeństwa narodowego. Podlega Radzie Federacji Arstoczki w zakresie funkcji kontrolnych i audytowych.
- Federalna Rada Bezpieczeństwa i Kontroli składa się z Prezydenta Federacji Arstoczki, głów państw członkowskich, ministra ds. obrony oraz 3 głównych członków wybranych w jednoczesnym proporcjonalnym głosowaniu przez Radę Federacji Arstoczki.
- Prezes Federalnej Rady Bezpieczeństwa i Kontroli jest powoływany zwykłą większością głosów przez 3 głównych członków Federalnej Rady Bezpieczeństwa i Kontroli spośród siebie na okres 6 lat i może być ponownie powołany tylko raz. Wydaje on decyzje w imieniu Rady.
- Federalna Rada Bezpieczeństwa i Kontroli kontroluje działalność organów administracji rządowej, Federalnego Banku Arstockiego, państwowych osób prawnych i innych państwowych jednostek organizacyjnych z punktu widzenia legalności, gospodarności, celowości i rzetelności.
- Federalna Rada Bezpieczeństwa i Kontroli kontroluje działalność innych jednostek organizacyjnych i podmiotów gospodarczych z punktu widzenia legalności i gospodarności w zakresie, w jakim wykorzystują one majątek lub środki państwowe lub komunalne oraz wywiązują się z zobowiązań finansowych na rzecz państwa.
- Decyzje Prezesa Federalnej Rady Bezpieczeństwa i Kontroli mogą zostać podważone przez Prezydenta Federacji Arstoczki lub przez Federalną Radę Bezpieczeństwa i Kontroli przez podjęcie uchwały zwykłą większością głosów.
- Odwołanie Prezesa Federalnej Rady Bezpieczeństwa i Kontroli może nastąpić przez podjęcie uchwały większością 3/5 głosów przez Radę Federacji Arstoczki na wniosek Prezydenta Federacji Arstoczki.
- Federalna Rada Bezpieczeństwa i Kontroli ma za zadanie koordynować działania w obszarze bezpieczeństwa narodowego, wywiadu, kontrwywiadu oraz działań mających na celu ochronę interesów Federacji Arstoczki. Jej kompetencje obejmują, lecz nie ograniczają się do:
- Rada działa jako organ doradczy Prezydenta w zakresie bezpieczeństwa narodowego i jest odpowiedzialna za dostarczanie informacji i rekomendacji. Prezydent może korzystać z rekomendacji Rady, jednak nie wydaje jej wiążących poleceń.
- W przypadku uzasadnionych zagrożeń dla bezpieczeństwa narodowego Prezes Federalnej Rady Bezpieczeństwa i Kontroli ma prawo do podejmowania decyzji dotyczących działań o zasięgu krajowym lub międzynarodowym, włącznie z decyzjami dotyczącymi użycia sił zbrojnych, zgodnie z przepisami prawa oraz w ramach międzynarodowych porozumień.
- Za decyzję wydaną w związku z ust. 10 Prezes ponosi odpowiedzialność przed Prezydentem i Radą Federacji Arstoczki. O wydaniu decyzji niezwłocznie informuje Prezydenta Federacji Arstoczki, chyba że zagraża to jej wykonaniu.
- Szczegółowy tryb funkcjonowania Federalnej Rady Bezpieczeństwa i Kontroli reguluje ustawa federalna.
Rozdział XIII: Stany nadzwyczajne i wojenne
Artykuł 51
- Ograniczenie podstawowych wolności konstytucyjnych możliwe jest tylko w stanie nadzwyczajnym i tylko gdy wymaga tego interes bezpieczeństwa Federacji Arstoczki.
- Stanami nadzwyczajnymi są: stan wyjątkowy, stan wojenny i stan wojny.
- W czasie stanu nadzwyczajnego oraz w ciągu 90 dni po jego zakończeniu nie może być skrócona kadencja Rady Federacji Arstoczki, nie mogą być przeprowadzane wybory do Rady Federacji Arstoczki, wybory Prezydenta Federacji Arstoczki oraz ich odpowiedniki w państwach członkowskich, a kadencje tych organów ulegają odpowiedniemu przedłużeniu.
Artykuł 52
- W przypadku zagrożenia dla bezpieczeństwa państwa lub porządku publicznego Prezydent Federacji Arstoczki może ogłosić stan wyjątkowy na konkretnym obszarze lub na terenie całej Federacji Arstoczki.
- Okres stanu wyjątkowego nie może w żadnym okresie 365 dni kalendarzowych przekroczyć 180 dni występowania.
- Ogłoszenie stanu wyjątkowego wymaga wydania rozporządzenia z mocą ustawy przez Prezydenta Federacji Arstoczki.
- Dopuszcza się warunkowe przedłużenie okresu stanu wyjątkowego z pominięciem przepisu z ust. 2 przez Radę Federacji Arstoczki większością 2/3 głosów za kontrasygnatą Prezydenta Federacji Arstoczki.
Artykuł 53
- W przypadku szczególnego zagrożenia dla bezpieczeństwa Federacji Arstoczki Prezydent Federacji Arstoczki może ogłosić stan wojenny.
- Okres stanu wojennego nie może w żadnym dowolnym okresie 730 dni kalendarzowych przekroczyć 365 dni występowania.
- W przypadku bezpośredniego ataku na terytorium Federacji Arstoczki Prezydent Federacji Arstoczki ma uprawnienie do natychmiastowego ogłoszenia stanu wojny. Prezydent odwołuje stan wojny w momencie ustania przyczyny jego ogłoszenia.
Artykuł 54
- Kompetencje wypowiadania wojny, zawierania traktatów pokojowych i podejmowania decyzji o udziale w sojuszach międzynarodowych należą do Prezydenta Federacji Arstoczki.
- Wejście w sojusz międzynarodowy wymaga dodatkowo podjęcia uchwały zgodnie z art. 8 niniejszej Konstytucji.
- W przypadku gdy wypowiedzenie wojny zgodnie z ust. 1 wygenerowałoby nadmierne trudności, wypowiada ją Przewodniczący Rady Federacji Arstoczki za kontrasygnatą Przewodniczącego Sztabu Generalnego lub Prezesa Federalnej Rady Bezpieczeństwa i Kontroli.
Rozdział XIV: Postanowienia końcowe
Artykuł 55
- Każdy urzędnik państwowy przed przystąpieniem do służby składa przysięgę przed swoim przełożonym, chyba że ustawa federalna stanowi inaczej.
- Odmowa złożenia przysięgi dyskwalifikuje urzędnika z pełnienia jego funkcji.
- Szczegółowy tryb składania przysiąg reguluje ustawa federalna.
Artykuł 56
- Ochrona konstytucyjna w rozumieniu niniejszej Konstytucji oznacza konieczność uzyskania większości 2/3 do uchwalenia, zmiany bądź zniesienia danej ustawy federalnej.
- Częściowa ochrona konstytucyjna w rozumieniu niniejszej Konstytucji oznacza konieczność uzyskania większości 2/3 do uchwalenia bądź zmiany danej ustawy federalnej i większości zwykłej do jej zniesienia.
- Ochrona konstytucyjna bądź częściowa ochrona konstytucyjna może dotyczyć dowolnie uchwalonej ustawy, o ile jej uchwalenie poparte zostanie większością 2/3.
Artykuł 57
- Procedura przyjęcia nowego państwa do Federacji Arstoczki rozpoczyna się od złożenia oficjalnej prośby o członkostwo przez państwo zainteresowane.
- Prośba o członkostwo jest rozpatrywana przez Radę Federacji Arstoczki, która podejmuje decyzję większością 2/3 głosów.
- Zaakceptowana w trybie ust. 2 decyzja musi zostać dodatkowo potwierdzona na głosowaniach parlamentów państw członkowskich poprzez podjęcie bezwzględnej większości głosów.
- Po podpisaniu umowy nowe państwo staje się członkiem Federacji Arstoczki i korzysta ze wszystkich praw i przywilejów przewidzianych przez Konstytucję.
- Warunki i procedury przyjęcia nowego państwa do Federacji Arstoczki mogą być ustalone w odrębnej ustawie, zapewniającej przejrzystość i sprawiedliwość procesu.
Artykuł 58
- Rada Federacji Arstoczki może zwykłą większością głosów wnieść projekt ustawy do państwa członkowskiego, jeśli jest on konieczny celem implementacji prawa federalnego.
- Rada Federacji Arstoczki może bezwzględną większością upoważnić parlament państwa członkowskiego do zmiany zapisów jego konstytucji zwykłą większością, jeśli jej zapisy byłyby niezgodne z przepisami federalnymi.
- Wnioski i inicjatywa ustawodawcza w związku z niniejszym artykułem przysługuje wyłącznie Prezydentowi Federacji Arstoczki.
Artykuł 59
- Do czasu powołania Rady Federacji Arstoczki jej kompetencje i mechanizmy w analogiczny sposób przejmuje Parlament Federacji Arstoczki.
- Do czasu powołania Rządu Federalnego obowiązki poszczególnych ministerstw pełnią ministerstwa najbardziej zaludnionego państwa członkowskiego.
- Do czasu zaprzysiężenia Prezydenta Federacji Arstoczki jego kompetencje pełni Wiceprezydent państwa członkowskiego, analogicznie do procedury sukcesji określonej w art. 16.
- Wybory do Rady Federacji Arstoczki należy przeprowadzić w ciągu 360 dni od uchwalenia niniejszej Konstytucji. Dzień wyborów ustala Parlament Federacji Arstoczki analogicznie do procedury z art. 6.
- Wybory pierwszego Prezydenta Federacji Arstoczki należy przeprowadzić w ciągu 360 dni od uchwalenia niniejszej Konstytucji przeprowadza się na zasadach określonych w art. 14; czynności zarządzenia i organizacji wyborów do czasu ukonstytuowania się organów właściwych wykonuje Parlament Federacji Arstoczki.
Artykuł 60
- Zmiana niniejszej Konstytucji może nastąpić nie wcześniej niż w ciągu 6 miesięcy od jej uchwalenia.
- Konstytucja zmieniana jest przez Radę Federacji Arstoczki większością 2/3 lub w wyniku przeprowadzenia Referendum Generalnego, na zasadach określonych w niniejszej Konstytucji.